De teloorgang van Joegoslavië

Na het uiteenvallen van de Socialistische Federale Republiek Joegoslavië in 1992 kwamen er veel nieuwe landen bij in Europa. Nieuwe landen die zich wilden presenteren aan het continent, onder andere door goed te presteren op het Eurovisie Songfestival. Dat ging jarenlang goed, met pieken en dalen in de resultaten. Maar de laatste jaren zijn de uitslagen van de Joegoslavische landen steevast slecht, komen er berichten over “vriendjespolitiek in het Westen’ en zijn er financiële problemen en terugtrekkingen. ESF Magazine duikt in de teloorgang van Joegoslavië. • Door: Dennis van Eersel • 

Vorig jaar besloot Bosnië-Herzegovina niet naar Malmö af te reizen. Vanwege de financiële crisis bij de omroep BHRT was deelname niet mogelijk. Of Bosnië er in 2014 weer bij is lijkt op het moment van schrijven uiterst twijfelachtig. Diverse websites publiceren deze week artikelen waarin openlijk wordt getwijfeld aan een deelname van Servië in Kopenhagen. De Kroatische omroep HRT heeft zelfs al officieel laten weten dat het land geen deel zal uitmaken van de muziekwedstrijd in 2014.

In 1993 was dat wel anders. Veel Oost-Europese landen wilden zo graag deelnemen dat zij zelfs akkoord gingen met een speciale voorronde voor landen in het Oosten van Europa. Dankzij ‘Kvalifikacija za Millstreet’ mochten Bosnië-Herzegovina, Slovenië en Kroatië hun debuut maken. Zonder enig succes overigens. Kroatië had nog het beste resultaat met een vijftiende plaats, maar de nieuwe landen van Europa konden zich op een andere manier aan Europa presenteren dan met nationalisme en wapengekletter.

Pas na invoering van de volledige televoting begonnen de resultaten van de voormalig Joegoslavische landen drastisch te verbeteren. Het leidde tot kritiek in West-Europa, omdat bij de puntentelling buurlanden bediend werden met hoge punten. “Vriendjespolitiek”, werd daarvan gezegd. Toch moeten we tien jaar later constateren dat het meer dan dat was. Een land als Macedonië bleef structureel zwak presteren, terwijl Servië(-Montenegro) wel structureel succes had. Bosnië behaalde vaak goede resultaten, waar Slovenië vaak onderin het deelnemersveld te vinden was. Speelde kwaliteit toch een grotere rol dan de vriendjespolitiek? Het zal nog altijd een verhit debat bij songfestivalfans opleveren.

Daarom neemt dit artikel de resultaten eens onder de loep en de reacties in het land op het moment dat de resultaten minder werden. Speelt er in de terugtrekking van Kroatië (en anderen?) meer dan alleen de financiële problemen?

BosniaBosnië-Herzegovina
Bosnië kent op het songfestival een uitermate stroeve start, met lage noteringen vanaf het debuut in 1993 tot aan 1998. Het eerste succes komt in 1999, het jaar dat het orkest is afgeschaft en steeds meer landen zich wenden tot volledige televoting om tot hun punten te komen. Dino Merlin bezorgt zijn land met ‘Putnici’, een lied met een Frans refrein, een fraaie zevende plaats.

Er volgen nog meer top-10 noteringen in finales waarin soms bijna het gehele voormalig Joegoslavië zich heeft geplaatst. Bosnië is nog nooit in de halve finale blijven steken en eindigde als negende in 2004 en 2009. Het werd zesde in 2011 en zelfs derde in 2006 met het mooie ‘Lejla’ van Hari Mata Hari.

Financiële problemen zorgden in 2012 voor een uitgekleed optreden van Maya Sar. In haar nummer zijn vele instrumenten verwerkt, die door het land in het verleden altijd heel sterk in de podiumact werden verwerkt door een mooi groepsgevoel op het podium te creëren. Maya Sar stond in haar eentje op het podium en werd slechts achttiende. Een zeldzaam zwak resultaat, het slechtste sinds 1997, maar toch komt het besluit van BHRT om in 2013 niet mee te doen onverwacht. De redenen lijken oprecht te zijn. Het songfestival heeft in Bosnië-Herzegovina nog altijd een positief imago. Sommige bands opperden vorig jaar al om de kosten zelf voor hun rekening te nemen en de RTRS (de publieke omroep van de andere entiteit in Bosnië-Herzegovina) wil het stokje al overnemen. De BHRT wil daar echter niets van weten.

Lejla Babovic, head of delegation, heeft aangegeven dat Bosnië wil blijven meedoen, “maar dan wel op de manier zoals zij dat altijd hebben gedaan. Ze gaan geen half werk doen, dan kan je beter even terugtrekken”. Dat klinkt niet als een land dat zich definitief heeft afgewend van het songfestival.

Jaar Artiest Titel Finale Ptn Semi Ptn
1993 Fazla Sva bol svijeta 16 27
1994 Alma & Dejan Ostani kraj mene 15 39
1995 Davor Popović Dvadeset i prvi vijek 19 14
1996 Amila Glamočak Za nasu ljubav 22 13
1997 Alma Čardžić Goodbye 18 22
1999 Dino & Béatrice Putnici 7 86
2001 Nino Pršeš Hano 14 29
2002 Maja Tatić Fairytales about love 13 33
2003 Mija Martina Ne brini 16 27
2004 Deen In the disco 9 91 7 133
2005 Feminnem Call me 14 79 X X
2006 Hari Mata Hari Lejla 3 229 2 267
2007 Marija Šestić Rijeka bez imena 11 106 X X
2008 Laka Pokusaj 10 110 9 72
2009 Regina Bistra voda 9 106 3 125
2010 Vukašin Brajić Thunder and lightning 17 51 8 59
2011 Dino Merlin Love in rewind 6 125 5 109
2012 Maya Sar Korake ti znam 18 55 6 77


CroatiaKroatië
Ook de Kroaten doen mee sinds 1993. Tot nu toe waren de hoogste scores in 1996 en in 1999, toen Kroatië vierde werd. Komisch genoeg waren deze successen vóór het grote televoting-tijdperk waarin, door buitenstaanders weleens gechargeerd gezegd, ‘de punten op de Balkan alleen naar de buren gingen’. Sterker nog, na de top-10 noteringen uit 2000 en 2001 zakte Kroatië naar de onderste regionen van de songfestivalranglijsten.

Het dieptepunt voor de HRT moet de huidige negatieve reeks zijn, waarin Kroatië al vier keer op rij de finale niet wist te halen. In 2010 lieten de dames uit de groep Feminnem zelfs optekenen dat er iets mis is met het hedendaagse songfestival. De West-Europese landen stemmen alleen maar op elkaar: “Vriendjespolitiek”.

Op 19 september 2013 maakte de HRT bekend dat wegens financiële problemen het land in 2014 geen kandidaat zal afvaardigen. Toch zullen de tegenvallende resultaten ook een grote rol hebben gespeeld in Zagreb.

Jaar

Artiest

Titel

Finale

Ptn

Semi

Ptn

1993 Put Don’t ever cry 15 33
1994 Tony Cetinski Nek’ti bude ljubav sva 16 27
1995 Magazin & Lidija Nostalgija 6 91
1996 Maja Blagdan Sveta ljubav 4 98
1997 ENI Probudi me 17 24
1998 Danijela Neka mi ne svane 5 131
1999 Doris Dragović Marija Magdalena 4 118
2000 Goran Karan Kada zaspu andeli 9 70
2001 Vanna Strings of my heart 10 42
2002 Vesna Pisarović Everything I want 11 44
2003 Claudia Beni Vise nisam tvoja 15 29
2004 Ivan Mikulić

You are the only one

13 50 9 72
2005 Boris Novković Vukovi umiru sami 11 115 4 169
2006 Severina Moja štikla 12 56 X X
2007 Dragonfly & Dado Topić Vjerujem u ljubav X X 16 54
2008 Kraljevi Ulice & 75 Cents Romanca 21 44 4 112
2009 Igor Cukrov & Andrea Šušnjara Lijepa Tena 18 45 13 33
2010 Feminnem Lako je sve X X 13 33
2011 Daria Kinzer Celebrate X X 15 41
2012 Nina Badrić Nebo X X 12 42
2013 Klapa s Mora

Mižerja

X X 13 38


MacedoniaMacedonië
Waar Bosnië-Herzegovina en Kroatië, in de beginjaren, aanzienlijk succesvol op het Eurovisie Songfestival zijn geweest, is het voor Macedonië kwakkelen. Een twaalfde plaats als beste resultaat, dat is erg mager. Toch lag ook dit land in West-Europese landen onder vuur, toen het zich tussen 2004 en 2007 steeds nipt wist te plaatsen voor de finale, terwijl landen als Nederland structureel sneuvelden in de halve finale.

Vanaf 2008 haalde Macedonië nog maar één keer de finale. Zowel in 2008 als in 2009 eindigde het land als 10de in de halve finale, wat aanvankelijk recht had gegeven op een finaleplaats, maar door de verandering van regels gingen alleen de beste negen door. Over de laatste finaleplek werd door een jury beslist, en in beide jaren gaf die niet de voorkeur aan Macedonië. De Macedonische omroep MKRTV was hierover dusdanig gefrustreerd, dat het even dreigde met terugtrekking als de regels niet aangepast werden.

Ondanks het feit dat er geen verbetering in de resultaten kwam – de finaleplaats van Kaliopi uitgezonderd – was Macedonië er snel bij om zich aan te melden voor Kopenhagen 2014. In augustus is zelfs al de deelnemende artiest gepresenteerd: Tijana Dapcevic.

 

Jaar Artiest Titel Finale Ptn Semi Ptn
1998 Vlado Janevski Ne zori, zoro 19 16
2000 XXL 100% te ljubam 15 29
2002 Karolina Od nas zavisi 19 25
2004 Toše Proeski Angel si ti 14 47 10 71
2005 Martin Vučić Make my day 17 52 9 97
2006 Elena Risteska Ninanajna 12 56 10 76
2007 Karolina Mojot svet 14 73 9 97
2008 Tamara, Vrcak & Adrian Gaxha Let me love you X X 10 65
2009 Next Time Nesto sto ke ostane X X 10 45
2010 Gjoko Taneski Jas ja imam silata X X 15 37
2011 Vlatko Ilievski Rusinka X X 16 36
2012 Kaliopi Crno i belo 13 71 9 53
2013 Esma Redžepova & Vlatko Lozanoski Pred da sen razdeni X X 16 28


MontenegroMontenegro
Op 21 mei 2006 werd in een referendum beslist dat Montenegro voortaan een onafhankelijk land zou zijn en in 2007 trad het voor het eerst onafhankelijk aan in het Eurovisie Songfestival. Voorheen maakte Montenegro deel uit van Servië en Montenegro, dat weer een overblijfsel was van het vroegere Joegoslavië. In 2004 nam dat land voor het eerst deel, toen met een Servische kandidaat (Zeljko Joksimovic). Een jaar later was het de Montenegrijnse kandidaat die de preselectie won (No Name). De jongensgroep werd zevende en zorgde voor een finaleplaats in 2006.

Sinds Montenegro op eigen benen staat zijn de resultaat slecht. Na drie mislukte pogingen op rij vindt omroep RTCG het genoeg. Montenegro trekt zich terug in 2010 en 2011. In Bakoe keerde het land terug met Rambo Amadeus. Maar ook hij, en de rapgroep Who See een jaar later, konden Montenegro niet door de voorronde loodsen.

Toen Rade Vojvodic als nieuwe hoofd van RTCG werd aangesteld en besloot om Montenegro in 2012 te laten terugkeren zei hij dat ‘Montenegro aanwezig zal zijn in Bakoe en ieder festival dat nog zal volgen. De deelname van Montenegro is belangrijk, ongeacht de resultaten.’ Een officiële bevestiging van de deelname in 2014 is er nog niet, maar Montenegro lijkt gewoon mee te doen.

Jaar Artiest Titel Finale Ptn Semi Ptn
2007 Stevan Faddy Hajde kroči X X 23 33
2008 Stefan Filipović Zauvijek volim te X X 14 23
2009 Andrea Demirović Just get out of my life X X 11 44
2012 Rambo Amadeus Euro neuro X X 15 20
2013 Who See feat. Nina Žižić Igranka X X 12 41


SerbiaServië
Ook Servië begon aanvankelijk als deel van de unie Servië-Montenegro, maar na de opslitsing zijn de wegen tussen beide landen op het songfestival behoorlijk uit elkaar gelopen. Het is het meest succesvolle Joegoslavische land op het festival en het enige dat ook daadwerkelijk een keer heeft gewonnen.

In 2007 was het ‘Molitva’ dat het festival won, gevolgd door een zesde plaats van Jelena Tomasevic en enkele jaren later in 2012 kwam er nog een mooie derde plaats voor Zeljko Joksimovic, die in 2004 nog tweede werd voor Servië-Montenegro.
Toch zitten er ook dipjes in de prestatiecurve van Servië. Vanwege de jurystem op Zweden mist het land in 2009 de finale, ondanks de tiende plaats voor het lied ‘Cipela’ in Moskou. En we hebben nog helder op ons netvlies staan hoe de mislukte kledingkeuzes bij Moje 3 er in Malmö voor zorgde dat de boodschap en bedoeling van het lied niet meer over kwam op de kijkers.

Volgens Sara Jovanovic, een van de zangeressen van Moje 3, had de uitschakeling te maken met racisme onder stemmend Europa. Diverse websites, waaronder Wiwibloggs, pikken het “nieuws” op. Het blijkt te gaan om een tweet van een fanaccount. Storm in een glas water.
Ondanks de, over het algemeen, goede resultaten wordt er gespeculeerd dat in navolging van Bosnië en Kroatië ook de Servische delegatie vanwege financiële problemen niet aanwezig zal zijn in Kopenhagen. De komende weken en maanden zullen uitsluitsel geven.

Jaar Artiest Titel Finale Ptn Semi Ptn
2007 Marija Šerifović Molitva 1 268 1 298
2008 Jelena Tomašević Oro 6 160 X X
2009 Marko Kon & Milan Nikolić Cipela X X 10 60
2010 Milan Stanković Ovo je Balkan 13 72 5 79
2011 Nina Radojčić Čaroban 14 85 8 67
2012 Željko Joksimović Nije ljubav stvar 3 214 2 159
2013 Moje 3 Ljubav je svuda X X 11 46


SloveniaSlovenië
Slovenië tenslotte. De vreemde eend in de bijt. Alleen al qua klank van de inzendingen is het land meer gericht op het Westen dan op hun Joegoslavische “buurlanden”. De enige uitzondering in de laatste jaren was ‘Verjamem’ van Eva Boto, een ‘Molitva”-achtige bijdrage die verrassend in de halve finale in 2012 bleef steken.

Slovenië ligt in het noorden, boven de traditionele Balkan, en hoeft op “burenpunten” en “vriendjespolitiek” dan ook niet te rekenen. Sporadisch wordt er succes geboekt. In 1995 en 2001 zijn de zevende plaatsen van Darja Svajger en Nusa Derenda de uitschieters. Sinds de periode van de halve finales bereikt Slovenië slechts twee keer de finale.

RTVSLO, de Sloveense publieke omroep, heeft aangegeven dat het in principe gaat deelnemen in Denemarken 2014. Een officiële bevestiging moet nog volgen. De economie van Slovenië is van alle economieën van de nieuwe EU-lidstaten (2004) de welvarendste. Toch dreigt ook in Slovenië een financieel mindere periode. Oorzaken van de paniek zijn het omvallen van de banken op Cyprus en de politieke strubbelingen in eigen land. Het is niet uitgesloten dat die problemen ook zullen doorwerken naar de omroep en de deelname aan het songfestival. Zeker met de slechte resultaten van het land in het achterhoofd.

Jaar Artiest Titel Finale Ptn Semi Ptn
1993 1X Band Tih dezeven 22 9
1995 Darja Švajger Prisluhni mi 7 84
1996 Regina Dan najlepsih sanj 21 16
1997 Tanja Ribic Zbudi se 10 60
1998 Vili Resnik Naj bogovi slisijo 18 17
1999 Darja Švajger For a thousand years 11 50
2001 Nusa Derenda Energy 7 70
2002 Sestre Samo ljubezen 13 33
2003 Karmen Stavec Nanana 23 7
2004 Platin Stay forever X X 21 5
2005 Omar Naber Stop X X 12 69
2006 Anžej Dežan Mr. nobody X X 16 49
2007 Alenka Gotar Cvet z juga 15 66 7 140
2008 Rebeka Dremelj Vrag naj vzame X X 11 36
2009 Quartissimo feat. Martina Love symphony X X 16 14
2010 Ansambel Roka Žlindre & Kalamari Narodnozabavni rock X X 16 6
2011 Maja Keuc No one 13 96 3 112
2012 Eva Boto Verjamem X X 17 31
2013 Hannah Mancini Straight into love X X 16 8


In dit artikel is gebruik gemaakt van diverse bronnen en artikelen, waaronder esctoday, escxtra, escdaily, wiwibloggs, Wikipedia en de websites van de publieke omroepen in Joegoslavië.


1 Comment


  1. // Reply

    Goed artikel, je zult mij niet horen roepen ‘vriendjestemmen’ omdat ik het vrij normaal vind dat mensen in dezelfde regio eenzelfde smaak zullen hebben. Wel vind ik een bijkomend voordeel bij het gemis van voormalig Joegoslavische landen op het Eurovisiepodium, dat de 6 maal grotere stemkracht enigszins tot bedaren komt door ‘slechts’ nog altijd 3 of 4 maal te vergeven totaal 58 punten.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *