‘Jamaica, douze points!’ • Spin-offs van het Eurovisie Songfestival

Waar het Eurovisie Songfestival ooit een muziekwedstrijd was voor een kleine groep landen in West-Europa, is het nu een jaarlijks feest geworden voor landen die soms geografisch buiten het continent liggen. De EBU gaat buiten de gebaande paden, maar waar eindigt de globalisering van het songfestival? In het derde artikel van de najaarsreeks een nadere blik op alle wereldwijde spin-offs van het Songfestival. • Door: Emma Coolen •

Ook het Songfestival kwam niet zomaar uit de lucht vallen. De European Broadcasting Union (EBU) baseerde hun plannen voor het eerste ESF in 1956 op het al bestaande Italiaanse Sanremo Festival. Het oorspronkelijke doel van de oprichters: verbroedering onder de Europese lidstaten en promotie van de lokale muziek, door middel van een gezamenlijke muziekwedstrijd. Een wedstrijd die anders zou zijn dan alle andere in zijn soort, omdat landen het tegen elkaar op zouden nemen. De deelnemende artiesten vertegenwoordigen dus hun vlag, net als op de Olympische Spelen.

Al snel leidde het Songfestivalsucces tot de nodige spin-offs. Daarbij doelen we niet op de andere producties die de afgelopen decennia uit de hoge hoed van de EBU zijn gekomen (zoals Eurovision Young Dancers, Eurovision Young Musicians en het Junior Songfestival), maar op muziekwedstrijden in andere delen van de wereld die in hun opzet en doelstelling hetzelfde zijn als het ESF. Een strijd tussen vlaggen dus, met als doel het verbinden van de deelnemende geografische entiteiten (landen/staten).

Een van de meest frappante spin-offs is het Caribbean Song Festival (CSF). Deze letterlijke kopie is vrijwel onbekend aan onze kant van de oceaan, maar dit sinds 1984 georganiseerde evenement is een groot succes in de Caraïben. Alleen landen die lid zijn van de Caribbean Broadcasting Union (CBU) mogen deelnemen, en vele landen organiseren nationale voorrondes om hun uiteindelijke deelnemer te selecteren. Het doel van de CBU: eensgezindheid in de Caraïbische staten. Klinkt bekend, nietwaar?

Intervision LogoTwee andere ‘kleine broertjes’ van het ESF zijn Türkvizyon en Intervision. De eerste is gericht op landen waar Turks een officiële taal is of waar een grote Turkse bevolking woont, laatstgenoemde richt zich met name op landen van de voormalige Sovjet-Unie. Türkvizyon bestaat sinds 2013, en is destijds in het leven geroepen door TÜRKSOY, een internationale vereniging van Turkssprekende staten.

Intervision, dat gehouden werd van 1977 tot en met 1980 en eenmalig terugkeerde in 2008, verwees in alles terug naar de oude Sovjet-Unie. Zo is de naam weinig subtiel afgeleid van het volkslied van de voormalige Oost-Europese supermacht (‘De Internationale’), en ook de rode ster in het logo liet weinig aan de verbeelding over.

In 2014 werd bekend dat president Putin aandrong op een tweede terugkeer van Intervision. Het deelnemersveld zou daarbij worden aangevuld met landen uit de Shanghai-samenwerkingsorganisatie (China, Oezbekistan, Kazachstan, Kirgizië en Tadzjikistan). Vanwege de prangende politieke situatie in Rusland werd de editie van 2014 echter een jaar opgeschoven.

De zesde editie van het evenement staat nu gepland in Sochi aan het einde van dit kalenderjaar. In de ogen van het Russische organisatie moet Intervision een tegengeluid geven aan het ‘moreel verval van het Westen’. Igor Matvienko, een muziekproducer nauw verbonden aan de organisatie van het festival, zei vorig jaar nog dat de televisiekijker bij Intervision ‘niet aan je kind hoeft uit te leggen waarom er een vrouw met een baard op het podium staat’.

Ook in Latijns-Amerika liet men zich inspireren door het Songfestival. Sinds 1960 wordt in Chili elk jaar het Viña del Mar-festival gehouden. Viña del Mar is in zijn opzet iets anders dan het ESF. Het bestaat namelijk uit twee competities: één voor pop- en één voor folkmuziek. In 2013 werd de popcompetitie nog gewonnen door Songfestivalbekende Hera Björk, maar de folkwedstrijd wordt zelden door iemand van buiten Chili op zijn of haar naam geschreven. Tussen de competities door treden grote internationale artiesten op (in het verleden o.a. Shakira, de Backstreet Boys en Elton John), en meer en meer mensen komen enkel voor deze spectaculaire optredens naar Viña del Mar.

Stefan RaabEen laatste, wat kleinschaliger voorbeeld van een spin-off is het Duitse Bundesvision Song Contest, dat sinds 2005 georganiseerd wordt door Stefan Raab (foto, Duitsland 2000, presentator in 2011). In het BuViSoCo, zoals de wedstrijd ook wel wordt genoemd, nemen de zestien Duitse deelstaten het tegen elkaar op tijdens een avond die buiten zijn voertaal weinig verschilt van het ‘echte’ Songfestival. De missie van het BuViSoCo is deels het promoten van de Duitse muziek – daarom moet elk nummer ook minimaal voor de helft uit Duitse tekst bestaan. Nadat Raab eerder dit jaar aankondigde zich aan het einde van 2015 terug te trekken uit de televisiewereld is het nog niet duidelijk of het Duitse mini-Songfestival ook zonder zijn geestelijk vader een vervolg kan krijgen.

Naast de genoemde voorbeelden zijn er nog andere muziekcompetities die erg veel van het ESF weghebben. Het ABU TV Song Festival bijvoorbeeld, een Eurovisie-achtige avond voor lidstaten van de Asia-Pacific Broadcasting Union, die sinds 2012 georganiseerd wordt. Onder andere India, Japan, Vietnam en Afghanistan maakten sindsdien hun opwachting. Omdat het hier echter om een galavoorstelling gaat, zonder winnaars en verliezers, is er bij dit festival technisch gezien geen sprake van een heuse spin-off.

Het succes van het Eurovisie Songfestival is niet onopgemerkt gebleven in de rest van de wereld. Meerdere landen hebben besloten om hun eigen versie van de muzikale Olympische Spelen te organiseren. De verbroedering die het ESF teweeg bracht in Europa smaakte naar meer in onder andere Duitsland, de Caraïben, de Turkse staten en de voormalige Sovjet-Unie. In al deze regio’s ontsproot een muziekwedstrijd die, net als het Songfestival, een sterk ideologisch karakter heeft.

En dat is natuurlijk ook niet zo verwonderlijk. Tenslotte, in tijden van vluchtelingencrises, zelfmoordaanslagen en natuurrampen kunnen we allemaal wel ein bisschen frieden, ein bisschen liebe gebruiken. Het Songfestival zal de wereldproblematiek misschien niet gaan oplossen, maar we wanen ons wel een avondje in een verbroederde wereld. Met landen die weliswaar tegen elkaar strijden, maar voornamelijk ook mét elkaar, met een gezamenlijk doel. En misschien is die geromantiseerde gedachte wel het échte geheim achter het succes van het Songfestival.


2 Comments


  1. // Reply

    de verbroedering die het ESF teweeg bracht ??? Als het geluid met Boe-geroep tegen Rusland wordt weggedraaid is er weinig verbroedering.
    Ein bisschen frieden ?? sinds dat nummer won is het steeds slechter met Europa gegaan.
    En dat ligt niet aan het ESF hoor. Maar om te stellen dat het ESF verbroederd is net zo’n slechte vergelijking.. Ja de fans die elkaar weer zien in het perscentrum. Die verbroederen zeker, maar de play-mobiel fans uit alle landen verbroederen zich ook 1 keer per jaar.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *