Oor-deel • Knez – ‘Opa, cupa (The Magic of Balkan)’

Eurovisie draait om beeld en geluid. En hoewel de verkoop van geluidsdragers terugloopt, wordt nog met grote regelmaat boeiend materiaal uitgebracht. ••ESF Magazine•• bespreekt albums van artiesten die we al kennen van het Songfestival of artiesten die we daar graag nog eens zouden zien stralen.

Voldoet het album aan de verwachtingen? Zijn er nog verbeterpunten en wat is ons uiteindelijke Oor-deel? Vandaag de CD-recensie van ‘Opa, cupa (The Magic of Balkan)’, de meest recente CD van de Montenegrijnse inzending voor Wenen: Knez. • Door: Emma Coolen •

Aanleiding
Terwijl de meeste landen vorig jaar in oktober nog aan het bijkomen waren van een lang Songfestivalseizoen, was het kleine Balkanstaatje Montenegro al druk in de weer met de voorbereidingen voor 2015. Op 31 oktober presenteerde de nationale omroep RTCG Nenad Knežević, beter bekend als Knez, als zijn vertegenwoordiger voor Wenen. In zijn thuisland is hij al jaren een bekende naam, maar buiten de Balkan zal hij voor de meesten nog een onbekende zijn. Zijn meest recente album kwam uit in 2012, en heet ‘Opa, cupa (The Magic of Balkan)’. Op dit album zingt Knez zijn eigen interpretaties van tijdloze Balkanklassiekers.

Verwachting
Omdat ‘Opa, cupa’ bestaat uit Oost-Europese evergreens, zal de muziek waarschijnlijk ver af liggen van wat wij in de Westerse popcultuur gewend zijn. Het is daarom ook zaak om de CD met een andere insteek te bekijken dan alleen om de kwaliteit te beoordelen. Door ‘Opa, cupa’ nader te bekijken, krijgen we een beter idee van wie de Montenegrijnse inzending van 2015 nou eigenlijk is. Wie is Knez, en wat zijn zijn kansen op het Songfestival later dit jaar?

De plaat opent met het spannende ‘Jos ne svice rujna zora’, een nummer dat een oude Songfestivalbekende, Željko Joksimović, ook al eens vertolkte op diens eerste CD, Amajlija (1999). In vergelijking met die versie heeft Knez het nummer flink aangekleed, het zou bijvoorbeeld zo onder een dramatische filmscène kunnen. Hij brengt het nummer met veel gevoel, en zijn zachte stem past goed bij de muziek.

Misschien wel het bekendste nummer van de hele CD is ‘Đelem, đelem’, dat tijdens het eerste Internationale Romani Congres in 1971 werd verkozen tot officieel volkslied van de Roma-beweging. Ook Esma (Macedonië 2013) zong het nummer al eens. In de videoclip loopt Knez als een goedgeklede weldoener door een arm Roma-dorp, en wil hij ons de andere kant van de gemeenschap laten zien. De mensen hebben het niet altijd even goed, maar ze werken hard, en lachen, dansen en zingen waar en wanneer het maar kan. Het is goed te begrijpen dat de Roma dit als hun volkslied kozen. Zelfs als niet-Roma begrijp je de trots die de mensen voelen als ze dit nummer samen ten gehore brengen.

KnezHet is geen toeval dat ook het volgende nummer, ‘Moj dilbere’, ook al een keer gezongen werd door een bekend Songfestivalgezicht, Toše Proeski (Macedonië 2004). Knez heeft bewust de allergrootste Balkanhits gekozen voor ‘Opa, cupa’, om de luisteraar een goede indruk te geven van muziek in dit deel van Europa. Het nummer is oorspronkelijk van de Bosnische grootheid Safet Isović, en bestaat deels uit de zo typische trompetriedeltjes die ook in Westerse popmuziek steeds vaker terug te horen zijn. Meer Safet Isović volgt op ‘Grana od bora’, een nummer dat een beetje gezapig klinkt in vergelijking met het voorgaande feestelijke ‘Moj dilbere’. Zelfs in de gemoderniseerde versie van Knez komt het nummer niet echt van de grond.

In een liveoptreden uit 2011 trakteert Knez ons op een zeer opmerkelijke vertolking van de ballad ‘Eleno kerko’. Terwijl de zanger met veel gevoel de ballade opvoert, staat achter hem een viertal schaarsgeklede dames op de maat van de muziek heen en weer te deinen. Als je je hier als luisteraar niet door laat afleiden zie je ook bij deze uitvoering dat Knez een goede stem heeft, en veel ervaring als artiest. Het optreden gaat hem gemakkelijk af. Van Predrag “Cune” Gojković, een Servische zanger die al sinds 1949 carrière maakt, leende Knez het nummer ‘Ti bi htela pesmom da mi kažeš’. Het klassieke liefdeslied klinkt echter, zelfs in de gerestaureerde versie uit 2012, lichtelijk gedateerd.

Dan volgt het titelnummer, het razend populaire ‘Opa, cupa’. Het doet sterk denken aan ‘Ovo Je Balkan’ (Servië 2010), inclusief ‘O-o-o’ halverwege. Het succes van ‘Opa, cupa’ heeft veel verschillende versies geïnspireerd, onder andere een stop motion-videoclip met poppen. Misschien juist door de gelijkenis met ‘Ovo Je Balkan’ is dit het eerste nummer waarbij je je kunt voorstellen dat het iets zou kunnen uithalen op het Songfestival.

Knez2Een complete andere invloed horen we op ‘Snijeg pade na behar, na voce’, dat erg Arabisch klinkt. De muziek is ijzersterk, maar door het gemis van een duidelijke couplet-refreinstructuur zoals we die in Westerse muziek gewend zijn kan je als luisteraar een beetje verloren raken in het nummer. Vervolgens gaan we massaal de polonaise in voor ‘Kada padne prvi sneg’, waarvan het origineel komt van Balkanlegende Zvonko Bogdan. Ook dit zou het goed kunnen doen in Wenen, het valt een beetje in dezelfde categorie als ‘Romanca’ (Kroatië 2008). Knez mist het charisma van Ladislav Demeterffy (’75 Cents’), maar de Kroatische inzending heeft wel laten zien dat dit genre niet bij voorbaat kansloos is op het Songfestival.

Toen ‘Cororo’ voor het eerst verscheen, op de titelloze CD van een andere grote naam in de Balkan, Miloš Bojanić, was het 1994, en de synthesizers waren populairder dan ooit. In de versie van Knez zijn deze vervangen door oriëntaalse instrumenten, en dit is een slimme zet geweest. Hierdoor klinkt het nummer ironisch genoeg een stuk moderner.

Het ingetogen ‘Pomrcina, cijelo selo spava’ vertelt over een stad die in slaap is, met uitzondering van de mannen, die nog huishouden in de lokale kroeg. ‘Breng ons meer wijn!’ zingen ze in de richting van de blonde serveerster. Het is een van de sterkere nummers op de CD, voornamelijk omdat het zo sferisch is.

Daarna ontpopt Knez zich tot de Oost-Europese Django Wagner in ‘Duvane, duvane’, een feestnummer waarin utopische beelden worden geschetst van het land langs de Donau. Meer carnaval op het afsluitende ‘Vlajna’, waarvan het origineel is gezongen door Predrag Živković Tozovac, een van de bekendste Servische volkszangers.

Verbeterpunten
Omdat het hier een verzamelalbum met nummers van andere artiesten betreft, is het lastig om specifieke verbeterpunten aan te geven. Enkele nummers zouden zonder twijfel succesvol kunnen zijn op het Songfestival, maar anderen zijn zo merkwaardig van opzet dat een inzending in die trant het waarschijnlijk niet voorbij de halve finale zou schoppen. Nummers met Balkaninvloeden kunnen zeker slagen, maar veel van ‘Opa, cupa’ is waarschijnlijk qua structuur en opbouw te bevreemdend voor veel mensen in West-Europa.

Naar een oordeel
Knez is een ervaren artiest, hij heeft een goede stem en weet hoe hij deze moet gebruiken. Het is nu belangrijk dat de Montenegrijnse omroep een nummer voor hem kiest dat iets verder van zijn gebruikelijke repertoire af ligt dan hij gewend is. Ook Knez’ recentelijke single ‘Donna’ is namelijk van dezelfde insteek als veel nummers op ‘Opa, cupa’. De inzending zal ook buiten de Balkan moeten aanslaan. Als dat lukt, zou Montenegro zo maar eens de tweede finaleplaats op rij kunnen halen.

BEOORDELING ALBUM: Rating - 3.0 sterren

BEOORDELING COMPOSITIES: Rating - 3.0 sterren

WIL JE DEZE EN VORIGE CD-RECENSIES NOG EENS RUSTIG NALEZEN, VOLG DAN DEZE LINK


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *