Steef’s Opinie • Trijntje moet het van de jury hebben

Na de pure kwaliteitsliedjes van Anouk en de Common Linnets wordt Trijntje’s Songfestivallied gezien als voer voor televoters. Maar is dit wel terecht? Door: Steef van Gorkum

De Nederlandse succesliedjes van de afgelopen twee jaar werden vooraf aangeduid als ‘typische juryliedjes’. Ik deed daar zelf volop aan mee, door in radio-interviews te suggereren dat Nederland zich in de toekomst meer op televoters kon richten (bijvoorbeeld door een DJ in te sturen). In werkelijkheid bleek dat ook televoters de pure, kleine bijdragen van Anouk en de Common Linnets konden waarderen.

Deze foute inschatting kwam voort uit een aloud Songfestivaldogma: vakjuries stemmen voor ballads en kleine liedjes. Televoters houden van kermis en uptempo, of anders toch tenminste van midtempo radiomuziek. Na de bekendmaking van Walk Along kreeg ik dan ook veel aanmoedigende reacties: ‘Écht een televotinghit, dat wilde jij toch zo graag?’

De televotingscores van Birds en CATS hebben me echter aan het denken gezet. Hoe reëel is het idee dat juries altijd voor kwaliteit gaan, en televoters voor commercieel? Waar is dit overdreven positieve imago van vakjuries vandaan gekomen? Het imago dat ertoe leidde dat Songfestivalkijkers in 2009 vrijwillig afzagen van hun monopolie op het bepalen van de uitslag?

In de juryloze jaren keken veel fans met misplaatste nostalgie terug op de jaren ’80 en ’90. Zij hielden daarbij een droombeeld van ‘de jury’ als entiteit in stand. Alsof juries een vaststaand begrip zijn, een garantie voor kwaliteit. Wat we snel vergeten is dat het Songfestival in de jaren ’80 en ’90 bijna ten onder was gegaan aan de achterhaalde muzieksmaak van de toenmalige juries, die het festival tot een elitair feestje maakten dat ver van de muzikale werkelijkheid af stond.

Het zou kortzichtig zijn om te stellen dat de vakjuries van vandaag nog precies diezelfde invloed hebben. Immers is ‘de jury’ niet een abstracte entiteit: hij bestaat uit mensen, die overigens lang niet altijd professionele muziekkenners hoeven te zijn. De samenstelling van de vakjury verschilt per jaar en dus is het gevaarlijk om al te stringente conclusies te trekken. Toch zijn er tendensen zichtbaar.

Vakjuries stemmen misschien niet altijd voor de beste moderne liedjes, maar ze halen wel steevast de beste zangers & zangeressen eruit. Of het lied nu origineel is of juist Hollywood-bombastisch, als de vocalen goed zijn, pikt de jury het op. Een prachtig voorbeeld is de hoge juryscore voor Be my guest van Gaitana – een lied dat je volgens het oude dogma eerder met televoters zou associëren.

Daarnaast: sinds de invoering van het full-ranking-systeem scoren de gemiddelde bijdragen hoger bij vakjuries. In dit nieuwe systeem vullen juryleden hun persoonlijke top 26 in, terwijl televoters nog steeds alleen stemmen voor hun topfavoriet(en). Daardoor kunnen juryleden de opvallende bijdragen extra hard straffen met een 26e plek, terwijl een bijdrage die bij iedereen als elfde eindigt nu hoger scoort dan voorheen.

Het is dus een mythe dat televoters voor kermis stemmen, en dat we juries nodig hebben voor kwaliteitsliedjes zoals bijvoorbeeld ‘Birds’. Televoters zijn soms zelfs beter in staat om moderne originele muziek eruit te pikken. Juries zorgen ervoor dat de degelijke popmuziek niet benadeeld wordt, en geeft en passent bonuspunten voor vocale kwaliteit. Je kunt het van tevoren niet bedenken, maar nu het eenmaal zo uitpakt, is de wisselwerking nagenoeg perfect.

Wat betekent dit voor Nederland in 2015? Trijntje’s lied is er typisch zo een die direct op Skyradio kan. Inoffensive, zou Daniel Gould zeggen, middle of the road. Het gevaar bestaat dat televoters het allemaal ‘wel prima’ vinden, zonder ervoor te stemmen. Maar met de vocale kwaliteit die Trijntje op het podium brengt, is het lied bij uitstek jurymateriaal. We moeten het dus van de vakjury hebben. Veel meer nog dan in de voorgaande jaren.

*Zweden 2013 is een fantastisch voorbeeld van een gemiddeld popliedje dat door televoters niet werd opgepikt, maar wel door de vakjuries.


1 Comment


  1. // Reply

    Mee eens dat Trijntje de steun van televoters nog niet in haar zak heeft. Zoals je zelf zegt, heeft ze inderdaad een nogal middle of the road liedje. Het zal mede afhangen van de andere nummers die nog geselecteerd moeten worden en van het camerawerk/de regie of “Walk along’ zich bij de kijkers zal weten te onderscheiden of niet. Een oordeel als ‘wel leuk’ is geen sterke basis.
    Naar aanleiding van je betoog betreffende de jury’s heb ik sterk de indruk dat je niet weet dat tot 1991 jury’s louter bestonden uit een doorsnee van de bevolking. Hierbij kreeg in Nederland het legendarische “Bureau Intomart” elk jaar de opdracht een goede mix te maken van verschillende leeftijden, opleidingsniveau, beroepscategorieën etc. Muzikale kennis was (juist) GEEN criterium, de doorsnee-Nederlander moest beslissen. Eigenlijk waren de jury’s dus destijds niets meer dan een groepje tante Annies en ome Henken die uitgenodigd werden naar de studio te komen om hun stem uit te brengen. Vanaf 1991 kwam de ‘gemengde jury’ in beeld na heftige protesten van sommige deelnemende landen dat er te weinig rekening werd gehouden met kwaliteit. Voortaan waren jury’s een combinatie van mensen die werkzaam waren in de wereld van het amusement (8 juryleden per land) en van ‘gewone’ mensen(nog eens 8). Tegenwoordig, vanaf 2009(?)/2010(?)kennen we de 5-koppige jury van mensen die allen beroepsmatig werkzaam zijn in de wereld van het amusement. Hun stem telt voor 50%, dus eigenlijk zijn de huidige jury’s een herhaling van die van de jaren 90. Wat ik in elk geval wil benadrukken is dat er in de jury’s van de jaren 80 dus helemaal GEEN elitaire feestjes gebouwd werden, gewoonweg omdat het gewone volk besliste. En dus al helemaal niet waren elitaire mensen uit de muziekwereld verantwoordelijk voor het feit dat er gekozen werd voor liedjes die ver van de muzikale werkelijkheid afstonden. Dat Riva in 1989 won, is 100% te danken aan volksjury’s; beroepsmusici, of breder, mensen uit de wereld van entertainment kwamen er nog helemaal niet aan te pas. Dat was pas in 1991, tot en met 1997, en dan nog maar, net zoals nu, voor 50%. Eigenlijk moeten die jury’s van de vorige eeuw dus helemaal niet in het verhaal betrokken worden. Het fabeltje van wereldvreemde jury’s werd vooral door Duitse media en de Duitse tv uit frustratie de wereld ingestuurd. De hele Duitse songfestivalwereld, inclusief ARD, was in rep en roer toen in 1996 Leon zich niet plaatste voor de finale in Oslo. ARD startte een waar offensief waarbij de Zwarte Piet de jury’s werd toegespeeld. Men deed het voorkomen alsof jury’s en het publiek in hun oordeel recht tegenover elkaar stonden en de jury-oordelen ondemocratisch waren. Sindsdien deed Duitsland ook alles, bij monde van dhr. Jürgen Meierbeer, om 100% televoting door te drukken, wat in 1999 dan ook definitief lukte. Vermeld mag worden dat de jaren 90 met zijn vermeende ‘wereldvreemde’ jury’s in Nederland juist grote hits opleverde. Amina, alle Ierse winnaars, Secret Garden, Katrina & the Waves, waren alle zeer succesvol in de Nederlandse charts. Een veel beter resultaat dan in de televotingjaren 00 waar slechts enkele hitsuccessen te vieren waren. Alleen de overwinning van Carola in 1991 zorgde niet voor een hitsucces.
    En ja, je hebt gelijk, het is inderdaad niet zo dat televoters alleen voor kermis gaan. Die periode lijkt voorbij. Wel meen ik te kunnen stellen dat televoters gevoeliger zijn voor visuele zaken -een mooie meid of oude oma’s die er af en toe naast zitten, kunnen bij televoters nog een top 10 halen – en ook voor startvolgorde, omdat televoters alleen voor hun favoriet(en) stemmen. Dit is ook bewezen. Liedjes uit de tweede helft scoren significant beter bij televoters. Bij jury’s speelt startvolgorde een minder grote rol. Wat Trijntje bij jury’s gaat doen, laat zich moeilijk raden. Het is idd waar dat vocale kwaliteiten een belangrijke rol spelen bij jury’s, dus ik verwacht eigenlijk bij jury’s wel een top-10. Tegelijk verwacht ik echter ook dat de 100 keer herhaalde ‘ayiayia’ ook bij meerdere juryleden irritatie kan opwekken (juist van juryleden verwacht ik een voorkeur voor een goede opbouw), waardoor ik niet denk dat ze alleen op basis van jury al veilig zit. We zullen het allemaal zien in mei. Spannend,he?:)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *