Vägen till Malmö (1) • Heja Sverige!

Välkommen till Sverige! Duizenden Songfestivalfans reizen in mei af naar Malmö. En niemand weet beter wat hen daar te wachten staat dan Hendrik Kramer, student Scandinavistiek en erkend Zwedenliefhebber. Met wat geschiedenis, gewoonten & gebruiken, een paar handige zinnetjes en een bijpassend lied stelt hij om de woensdag een stukje Zweden aan je voor. Ga goed voorbereid op weg naar Malmö! Deze week is het thema ‘Zweden algemeen’. • Door: Hendrik Kramer •

Historie
Zweden is in zijn huidige vorm ontstaan in 1814. In dat jaar moest Zweden Finland afstaan aan Rusland. Sindsdien is Zweden ook nooit meer betrokken geweest bij een oorlog. Wel spreken nog steeds veel Finnen Zweeds; ook de deelneemster voor Finland van vorig jaar.

In de zeventiende eeuw was Zweden het meest succesvol in de wereldgeschiedenis. De stormaktstid (grotemachtstijd) was de gouden eeuw voor Zweden. In die tijd had het heel huidig Scandinavië in bezit met Finland, de Baltische staten en een klein gedeelte van Duitsland.

De naam van Zweden, Sverige, is afkomstig van de eerste Germaanse volkeren die kwamen wonen in de Zweedse streek Svealand. Ook waren er stammen die zich op de grote eilanden rondom Zweden vestigden Öland, Gotland en Åland. Apart moeten we de Saami vermelden die in het hoge noorden wonen, wij kennen ze beter als de Lappen. Zij hebben een heel eigen taal en cultuur, die tot op de dag van vandaag nog levend word gehouden.

Scandinavia flagsDeze beknopte geschiedenis geeft aan hoe verschillend de omvang van Zweden in de loop der tijd geweest is, en ook hoe de Scandinavische landen elkaar onderling hebben beïnvloed. Daarom benoem ik tot slot ook nog even wat verschillen tussen Denemarken, Noorwegen en Zweden. Op taalkundig gebied hebben de Zweden een verschil met Denemarken; de Zweedse taal heeft een zangerige melodie die bij de Denen geheel ontbreekt. Het is dan ook niet vreemd dat Zweden beter de Noren verstaan dan de Denen.

Een overeenkomst is dat in alle drie de landen heel veel levende dialecten gesproken worden. Hoewel de vlaggen erg op elkaar lijken, zijn Zweden, Noren en Denen allemaal opvallend trots op de eigen kruiskleuren.

Gewoonten en gebruiken
Zweeds Bos (rechtenvrij)Als je denkt aan Zweden dan denk je natuurlijk aan natuur. Beter gezegd aan heel veel bos (skog)! De Zweden zijn gek op natuur en op buiten zijn. Bijna alle Zweden die in de grote stad wonen, hebben een zomerhuisje (stuga) waar ze in de weekenden of in de zomervakantie vertoeven. Daar kunnen ze ontspannen en genieten van de natuur. Deze zomerhuisjes staan vaak aan een meer, zodat er zomers lekker gezwommen kan worden.

Bijzonder in Zweden is het zogeheten Allemansrecht (allamänsrätt) wat inhoudt dat iedereen overal mag kamperen, ook op een boerenerf. Wel zonder de boel te slopen natuurlijk, maar in principe is elk stuk natuur vrij voor wie dan ook.

In Zweden zijn er eigenlijk twee grote feesten, dat is het midsommarfest, gehouden op de langste dag van het jaar en het Luciafest, een soort kerstfeest op de kortste dag van het jaar. Bij beide feesten spelen Germaanse tradities een grote rol. Zweden werd als een van de laatste landen van Europa gekerstend, en degenen die het christendom meebrachten maakten gebruik van reeds bestaande tradities om het geloof aanvaardbaar te maken. Toch zou je kunnen zeggen dat juist nu Zweden een sterk geseculariseerd land is, men die oorspronkelijke Germaanse tradities is gaan waarderen.

Handige zinnen
Hallo, ik heet Erik en jij heet? Hej!___________________Jag heter Erik och du heter?
Ik/Wij kom komen uit Nederland____________________Jag/Vi kommer från Nederländerna/Holland
Weet u waar het station is?________________________Vet du var stationen ligger?
Hoe laat is het?________________________________Vad är klockan?
Waar ben ik?__________________________________Var är jag?
Waar is het toilet?______________________________Var finns toiletten?
Wat kost dit?__________________________________Vad kostar det?
Bedankt voor uw hulp. ___________________________Tack för hjälpan.

Welke bus gaat naar de arena?______________________Vilken bus går till Arena?
Stopt deze bus bij de Arena?________________________Stannar den har bussen vid Arena?
Hoe laat vertrekt de bus/trein?______________________Hur dags lämnar bussen/tåget?
Hoe kom ik bij de Arena?__________________________Hur hittar jag till Arena?

Rechts______________________________________Höger
Links_______________________________________Vänster
Rechtdoor____________________________________Raktfram
Omkeren_____________________________________Vända om
Stoplicht_____________________________________Trafikljus
Kruising_____________________________________Krossningen

Tellen in het Zweeds van 1 tot 12:
Ett, två, tre, fyra, fem, sex, sju, åtta, nio, tio, elva, tolv.

Lied van de week
We sluiten af met een lied: Peps Persson met Alldeles lagom. Vrij vertaald betekent dat: ‘Lekker gewoon’. Het sluit aan bij de typisch Zweedse (maar ook Hollandse) mentaliteit van ‘doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg!’. Peps Persson zingt ook in het Skånska een dialect in Zuid Zweden:


2 Comments


  1. // Reply

    Leuk artikel, misschien een volgende keer bij de Zweedse zinnetjes ook de fonetische spelling? Is het [hur] [hoer] [heur]


    1. // Reply

      Dat is inderdaad een goede tip! Dat neem ik mee voor de volgende keer.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *